تبلیغات
شوشترنگار - چالشها و ضرورتهای كتابخانه های مدارس

چالشها و ضرورتهای كتابخانه های مدارس

نویسنده :ع سوارنژاد
تاریخ:یکشنبه 18 آبان 1393-02:09 ق.ظ

در آستانه هفته كتاب كه از ایام با اهمیت برای فرهنگ سازی اجتماعی و رشد علمی جامعه است ،نگاهی بر چالشها و ضروتهای كتابخانه های مدارس می اندازیم تا مورد استفاده دست اندركاران ترویج مطالعه قرار گیرد.

"ابونصر فارابی که آدم بی چیزی بود برای مطالعه کتاب ها شبها از نور چراغ پاسبانان محلی استفاده می کرد ، لینکلن که در دوران کودکی سخت فقیر و بی پول بود کتاب را از دارندگان کتاب، آن چنان  گدایی می کرد  که افرادفقیر یک پول سیاه را از ثروتمندان گدایی می کردند.

 در اهمیت کتاب همین بس که همه پیامبران کتاب داشتند ، وحتی آنان که با کتابی خاص مبعوث نبوده اند باز بر اساس کتب پیامبران پیشین رفتار نموده اند. "کتاب به منزله شاهرگ اجتماع است که از مسیر آن مهمترین مواد حیات روحی یعنی علم و دانش و کمال ، تا دورترین نقاط عالم به همه افراد بشر می رسد".

 

 كتابخانه را چنین تعریف كرده اند كه نهادی است در بر گیرنده مجموعه‌ای منظم از كتاب و نشریات ادواری یا هر نوع مواد دیداری ـ شنیداری یا گرافیكی دیگر همراه با خدماتی كه توسط كاركنان آن به منظور تسهیل استفاده از این مواد در جهت برآورده ساختن نیازهای اطلاعاتی پژوهشی، آموزشی یا تفریحی مراجعه‌كنندگان ارائه می‌شود. در مقابل كتابخانه مدرسه به انواع مدارس پایین‌تر از سطح عالی وابسته است و به دانش‌آموزان و معلمان خدمات لازم را ارائه می‌دهد و درعین‌حال می‌تواند كتابخانه‌ای ویژه كودكان و نوجوانان نیز تلقی شود.

مشكلات كتابخانه‌های مدارس درحال حاضر می‌توان به عدم وجود مكانی مستقل، فضای كافی، نور، صدا و تمامی آنچه كه برای محصلان آرامش به ارمغان می‌آورد اشاره كرد. مشكلات اقتصادی خانواده‌‌ها كه باعث شده تا كتاب از سبد خرید خانواده خارج شود، بیش از پیش لزوم توجه به كتابخانه‌های مدارس را گوشزد می‌كند زیرا بسیاری از دانش‌آموزان مكانی دیگری برای مطالعه آزاد ندارند و قدرت خرید لازم را نخواهند داشت تا كتاب مورد علاقه خود را خریداری كنند، ضمن اینكه بر مشكل عدم قدرت خرید یابد. عدم توزیع عادلانه كتاب در سطح استان‌های محروم را نیز باید اضافه كرد. در این موارد، یكی از بهترین و سریع‌ترین راه‌های جبران مشكلات و كاستی‌‌ها برگزاری نمایشگاه‌های كتاب دانش‌آموزی است و امكان جبران كاستی‌های مربوط به توزیع كتاب، مخاطب‌شناسی و ذائقه‌شناسی، قدرت خرید و نیز بالا بردن اطلاعات آماری و انتقال تجربه را فراهم می‌سازد.

متأسفانه برخی از والدین و معلمان مدارس گمان می‌كنند مطالعه غیردرسی دانش‌آموزان باید منجر به جهش ذهنی شود (البته اگر به این نوع مطالعه اعتقاد داشته باشند).نچه كه به‌طور جدی در این رویكرد (كه گاه از حالت فردی خارج شده و شكلی ساختاری به خود می‌گیرد) فراموش شده این است كه لذت مطالعه مدنظر قرار نگرفته است، یعنی همان پارامتری كه برای جذب نوجوانان و جوانان به مطالعه لازم است.
شكل ساختاری این رویكرد غلط درباره مطالعه دانش‌آموزان با دو گرایش خودش را نشان می‌دهد:
گرایش افراطی كه در نمایشگاه‌های دانش‌آموزی بروز پیدا می‌كند و آن هنگامی است كه كتاب‌های به اصطلاح مفید و اخلاقی از میان كتاب‌هایی كه در بر دارنده مشكلات اخلاقی و فكری هستند، انتخاب می‌گردد (توسط یكی از معلمان پرورشی و كاملاً سلیقه‌ای!) و هیچ توجهی به نیازهای دانش‌آموزان و سلیقه‌شناسی آنان، نمی‌شود. حال آنكه این كتاب‌‌ها غیرمفید به وفور در شهر پیدا می‌شود و در دسترس است!

در برابر این رویكرد افراطی، رویكردی تفریطی كه با هر نوع مطالعه غیردرسی برای دانش‌آموزان مخالف است نیز آثار خود را نشان می‌دهد، گرایشی كه در میان معلمان و مربیان پرورشی بسیار قوی است.

بر طبق آماری كه توسط مؤسسه منادی تربیت فراهم شده درحدود 53 درصد معلمان و مربیان پرورشی نظر مثبتی به مطالعه غیردرسی دانش‌آموزان ندارند.
از دیگر مشكلات در عرصه مطالعه دانش‌آموزان، عدم نیازسنجی در یك منطقه و به علاوه عدم وجود كارشناسان خبره در كتابخانه‌های مدارس یا نمایشگاهی كه بتوانند دانش‌آموزان آن منطقه را با توجه به شناخت از ذهنیت‌‌ها و فرهنگ بومی با كتاب‌‌های موردنیازشان آشنا كنند و مسیر مطالعه را هموار سازند، می‌باشد. یعنی در كنار انتخاب درست كتاب و توزیع صحیح آن، احتیاج به یك پل ارتباطی در بین دانش‌آموزان و مقوله كتاب داریم.
درحال حاضر از 105 هزار مدرسه سراسر كشور كه 70 درصد آنها در مقطع ابتدایی و راهنمایی (دوره اول متوسطه) فعال هستند و جمعیتی درحدود 5 / 12 میلیون دانش‌آموز در این مكان‌‌ها درحال تحصیل می‌باشند، تنها تعداد محدودی از مدارس مجهز به كتابخانه هستند كه البته كیفیت و كمیت این كتابخانه‌‌ها جای بحث دارد و در كنار آن فعالیت غیر كارشناسی كتابداران اغلب غیرحرفه‌‌ای در مدارس سراسر كشور گویای وضعیت این امر است.

با توجه به شرایط موجود می توان برآورد نمود كه درحدود 8 میلیون نفر از دانش‌آموزان ما فاقد امكان مطالعه در كتابخانه‌های مدارس هستند. از نظر آماری استان تهران چه از نظر تعداد كتابخانه‌در مدارس و از نظر تعداد كتاب‌‌های موجود در این كتابخانه‌‌ها مقام اول را داراست و پس از آن استان‌‌های اصفهان و خراسان و فارس و مازندران قرار دارند،

از این نظر هم نمی توان خوزستان را در رتبه های بالادانست و این امر مولود نگزش مسئولین استانی به امر كتاب و كتابخوانی است!.

iketab




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.